Traktat o Turkach Johannes Scheffler

Autor: Johannes Scheffler

Przekład i wprowadzenie: Mirosław Grudzień

Rok wydania: 2026

Liczba stron: 229

Okładka: miękka

Format: 21,0 cm x 29,5 cm

Angelus Silesius znany był w Polsce jako poeta, autor Cherubowego wędrowca, natomiast o jego działalności jako ostrego polemisty potrydenckiego krążyły niejasne wieści. Teraz czytelnik polski zyska możliwość poznania języka i strategii argumentacyjnych tego polemicznego autora.

- prof. dr hab. Wojciech Kunicki, Uniwersytet Wrocławski, Państwowa Akademia Nauk Stosowanych w Nysie

Komentarz mgr. Grudnia do Türcken-Schrifft jest wielowarstwowy, co decyduje o jego wartości. Scheffler został ukazany obiektywnie jako dziecko swoich czasów, a były to czasy polemik. Przypominały one do pewnego stopnia dysputę Jezusa z Szatanem. Zarówno Jezus, jak i Szatan posługiwali się cytatami z Biblii. Polemika jest dopuszczalna pod warunkiem, że chodzi w niej o czynienie prawdy miłości (Ef 4, 15). Prawda czyniona bez miłości może wywoływać nawet wojny.

Wydanie Türcken-Schrifft po polsku powinno zainteresować teologów, historyków i filologów. Powinno inspirować ich prace naukowe. Scheffler nie musi dzielić katolików i protestantów. Pomimo oburzenia eklezjologią Schefflera, luteranie śpiewają jego pieśni… Sam zaś komentarz mgr. Mirosława Grudnia będzie przewodnikiem po lekturze Türcken-Schrifft i inspiracją do prac naukowych.

- prof. dr hab. Bogdan Ferdek, Papieski Wydział Teologiczny we Wrocławiu

(opis wydawcy)

Spis treści: 

Część I. Historyczno-krytyczna i lingwistyczna analiza Traktatu o Turkach

I. Wprowadzenie /9

II. Geneza i rozwój refleksji nad Kościołem do XVII wieku  /14

III. Termin "eklezjologia" i jego systematyka u Philipa Friedlieba /22

IV. Eklezjologia Johannesa Schefflera /26

V. Niebezpieczeństwo tureckie i islam - tło historyczne powstania Traktatu o Turkach /31

VI. Protestanci a kwestia turecka /39

VII. Marcin Luter i islam /43

VIII. Traktat o Turkach jako krytyka luteranizmu w kontekście apostazji i bałwochwalstwa /49

IX. Prezentacja treści Traktatu o Turkach /55

X. Biblia w rozumieniu i praktyce polemicznej Johannesa Schefflera /73

XI. Polemika strony protestanckiej z Johannesem Schefflem /76

XII. Traktat o Turkach na Sejmie Rzeszy w Ratyzbonie /79

XIII. Specyfika językowa Traktatu o Turkach /84

XIV. Podsumowannie /96

Część II. Johannes Scheffer - Traktat o Turkach - przekład /101

Rozdział I. Bóg zwykł karać odstępstwo ludu od prawdziwej wiary całkowitym uciemiężeniem przez obce ludy /106

Rozdział II. To, że narzędziem kary boskiej za odstępstwo od prawdziwej wiary są obce ludy, można udowodnić przykładami ze Starego Testamentu /110

Rozdział III. Wykroczenie i dowód, że odłączenie się od prawdziwej wiary przez herezję w Nowym Testamencie jest niczym innym jak bałwochwalstwo w Starym /115

Rozdział IV. Trwanie w grzechu zdrożności i wskazanie na powszechny prawdziwy Kościół Chrystusowy /122

Rozdział V. Odniesienie powyższych twierdzeń do Kościoła rzymskiego i dowód, że jest on powszechnym Kościołem Jezusa Chrystusa /126

Rozdział VI. Twierdzenie, że właściwości prawdziwego Kościoła należą się rzymskiemu i że dlatego jest on prawdziwym Kościołem /128

Rozdział VII. Dowód na to, że narody, które odpadły od Kościoła rzymskiego, zawsze doznawały kary od obcych ludów /136

Rozdział VIII. Nadzwyczaj godna uwagi zapowiedź Chrystusa o podboju Królestwa Cypru z powodu odstępstwa od Kościoła rzymskiego /145

Rozdział IX. Dalszy ciąg dowodu wyjaśniającego całkowity podbój cesarstwa greckiego /148

Rozdział X. Podtrzymanie poprzedniego dowodu. Moi przeciwnicy nie mają za bardzo zamiaru spierać się w sprawie poprzedniego wywodu /154

Rozdział XI. Dalszy wywód wskazujący, że herezja i odstępstwo od Kościoła rzymskiego są przyczyną całkowitego podboju wraz z ciężkim zarzutem, iż stąd wynika niedola /157

Rozdział XII. Osobny dowód [wskazujący], że luteranie są heretykami, na życzenie wielce obrażonego pana Schertzera  /179

Rozdział XIII. Twierdzenie, że herezję ze słusznego powodu przypisuje się tureckiemu najazdowi i że Luter był oczywiście jego przyczyną, i że także odradzał wojnę z Turkami /180

Rozdział XIV. /189

Rozdział XV. /198

Rozdział XVI. Podtrzymanie powyższego wywodu /212

Bibliografia /217